Het is momenteel hét hoofdpijndossier voor MKB-ondernemers: de strenge handhaving op schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst. De tijd van ‘vrijblijvend een modelovereenkomst tekenen’ is definitief voorbij. De fiscus controleert scherp en de financiële risico’s bij een verkapt dienstverband zijn groot. Waar moet u nu op letten om naheffingen en boetes te voorkomen?
De Belastingdienst controleert actief
Sinds het definitief opheffen van het handhavingsmoratorium controleert de Belastingdienst weer volop op de werkvloer. Dit gebeurt op basis van de huidige wetgeving: de Wet DBA.
Het doel van de inspecteurs? Controleren of een ingehuurde zzp’er wel écht als zelfstandig ondernemer opereert, of dat de constructie in de praktijk toch verdacht veel lijkt op een regulier dienstverband.
Bij de beoordeling kijkt de Belastingdienst al lang niet meer alleen naar de letter van het contract. De dagelijkse praktijk op de werkvloer is doorslaggevend. Grofweg valt de toetsing uiteen in drie hoofdvragen.
De drie kernvragen op de werkvloer
Is er sprake van een gezagsverhouding? Dit is vaak het grootste struikelblok. Vertelt u de zzp’er niet alleen wat er moet gebeuren, maar ook exact hoe het moet gebeuren? Moet de zzp’er verplicht deelnemen aan uw interne functioneringsgesprekken of afdelingsoverleg? Als een zelfstandige zich moet schikken naar uw organisatiestructuur alsof het een werknemer is, dan is er juridisch sprake van gezag.
Is het werk organisatorisch ingebed? Liggen de werkzaamheden van de zzp’er in de absolute kern van uw bedrijfsvoering? Als een IT-bedrijf een externe programmeur inhuurt om structureel de kerntaken van de eigen onderneming uit te voeren, is de kans op 'inbedding' groot. Is het werk daarentegen incidenteel en specialistisch (zoals een externe adviseur die eenmalig een nieuw softwarepakket implementeert), dan wijst dat juist op zelfstandigheid.
Gedraagt de zzp’er zich als een échte ondernemer? Dit kijkt naar de zzp’er zelf. Loopt de ingehuurde kracht ondernemersrisico? Investeert hij of zij in eigen bedrijfsmiddelen (zoals een eigen laptop, gereedschap of softwarelicenties)? Werkt de zzp’er voor meerdere opdrachtgevers per jaar? Een zzp'er die fulltime, jaar in jaar uit, voor slechts één opdrachtgever werkt, wekt direct de argwaan van de fiscus.
Wet DBA versus Wet VBAR: Wat is het verschil?
Ondernemers horen momenteel twee verschillende wetten voorbijbijkomen. Het verschil in status is cruciaal voor uw bedrijfsvoering:
De Wet DBA (Nu actief): Dit is de huidige wet waarlangs de Belastingdienst nú controles uitvoert en naheffingen oplegt. U moet dus vandaag nog aan deze regels voldoen.
De Wet VBAR (Toekomst): Dit is de voorgestelde opvolger van de Wet DBA. Deze nieuwe wet moet de vage grens tussen werknemer en zelfstandige in de toekomst nog strakker gaan coderen en introduceert onder andere een rechtsvermoeden op basis van een uurtarief (de voorgestelde grens ligt rond de € 33,- per uur).
Hoewel de politieke behandeling van de Wet VBAR vertraging heeft opgelopen en de beoogde ingangsdatum is verschoven naar 1 januari 2027 of later, mag u als werkgever absoluut niet achteroverleunen. De Belastingdienst handhaaft immers nu al intensief op basis van de actieve Wet DBA en bestaande rechtspraak.
De harde financiële risico's voor uw zaak
Als de Belastingdienst oordeelt dat uw zzp’er eigenlijk een werknemer is, heeft dat verstrekkende gevolgen:
Naheffingen: U kunt met terugwerkende kracht tot vijf jaar achteraf worden aangeslagen voor alle loonheffingen en premies werknemersverzekeringen.
Boetes: Bij opzet of het bewust laten voortbestaan van schijnzelfstandigheid deelt de fiscus direct forse boetes uit.
Arbeidsrechtelijke claims: De zzp’er kan zelf met terugwerkende kracht werknemersrechten opeisen, zoals doorbetaling bij ziekte, achterstallige vakantiedagen of ontslagbescherming.
Stappenplan: Bouw aan een veilige flexibele schil
Om als ondernemer rustig te kunnen blijven slapen, adviseren wij u vandaag nog de volgende drie stappen te doorlopen:
Breng uw zzp'ers in kaart: Maak een scherp overzicht van alle zelfstandigen die u momenteel inhuurt. Kijk kritisch naar de duur van de opdracht, het tarief en de aard van het werk.
Toets de dagelijkse praktijk: Ga in gesprek met uw projectmanagers. Hoe verloopt de feitelijke aansturing? Worden zzp’ers in de praktijk exact hetzelfde behandeld als uw medewerkers in loondienst? Pas de werkwijze direct aan waar nodig.
Zorg voor zuivere facturatie: Gebruik actuele Overeenkomsten van Opdracht (OvO) en zorg dat de facturen van de zzp’er daadwerkelijk per prestatie, project of mijlpaal worden ingericht, in plaats van een vaste, maandelijkse 'salaris-achtige' urenstroom.
👉 De regels rondom schijnzelfstandigheid en de overgang van de Wet DBA naar de Wet VBAR zijn complex. Twijfelt u of de contracten en de feitelijke werkwijze binnen uw MKB-onderneming bestand zijn tegen een controle van de Belastingdienst?
Kom gerust eens koffie drinken in Westerhoven. Wij lichten uw flexibele schil en modelovereenkomsten fiscaal door, brengen de risico's helder in kaart en zorgen dat u structureel veilig kunt blijven ondernemen met zelfstandigen. Neem vandaag nog contact op met Bouffantes.